Χρήστος Αρμάντο Γκέζος, Χάθηκε βελόνι

Μπορεί ένα παιδικό τραγούδι να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για ένα σπουδαίο βιβλίο; Η απάντηση είναι, αν λάβουμε υπόψη το “Χάθηκε βελόνι”, ότι ασφαλώς και μπορεί. Γιατί όμως χρησιμοποιώ αυτόν τον επιθετικό προσδιορισμό, τη λέξη σπουδαίο κάτι που ενδεχομένως θα μπορούσε να εκληφθεί ως μεγαλοστομία;

Ο λόγος είναι ότι ο συγγραφέας επιτυγχάνει μια σειρά σημαντικά πράγματα, που αναλυτικά είναι τα εξής:

1.Δένει με αρμονικό τρόπο διαφορετικούς τρόπους αφήγησης χωρίς να δημιουργείται πότε η αίσθηση ότι είναι αταίριαστοι μεταξύ τους. Επίσης, κατορθώνει να δημιουργήσει δυνατά συναισθήματα στον αναγνώστη από την αρχή μέχρι τέλους. Ακόμη και το τελευταίο ποίημα, που θα μπορούσε να ειδωθεί ως η αφήγηση του Παύλου Ζέφου, κρατάει σφιχτά το νήμα μιας στιβαρής και πυκνής σε νοήματα αφήγησης.

2.Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Τέτας (Ηλέκτρας) είναι βαθιά συγκινητική, απόλυτα αξιοπρεπής χωρίς μελοδραματισμούς και μεμψιμοιρία. Η χρήση ντοπιολαλιάς δεν δυσχεραίνει ποτέ την ανάγνωση, θα μπορούσε ακόμη και λείπει το γλωσσάριο. Προσωπικά, άργησα να το λάβω υπόψη, ήμουν αρκετά εστιασμένη στο κείμενο, δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ποιό ζώο είναι η αλούπα, ούτε οτι η λέξη “τέκινα” έλκει την καταγωγή της από τη λέξη “τέκνα”. Νομίζω ότι θα μπορούσε να γραφτεί ενα ολόκληρο βιβλίο με την αφήγηση της Τέτας, αν η έκταση της ήταν μεγαλύτερη, το οποίο θα ήταν άκρως ενδιαφέρον από μόνο του. Προσωπικά, βρέθηκα μετά από πολύ καιρό σε μια αφήγηση που με έφτασε στο όριο να δακρύσω χωρίς ωστόσο να ταυτίζομαι με την αφηγήτρια, αφού δεν γνώρισα καμμία από τις δυσκολίες της ζωής της.

3.Η ιστορία της συγκεκριμένης οικογένειας που μετανάστευσε από τη Βόρεια Ήπειρο στη δεκαετία του ενενήντα, εγκαταστάθηκε στη νότια Πελοπόννησο και ακολούθως διασκορπίστηκε μετά τους γάμους ορισμένων παιδιών γίνεται η αφορμή να μιλήσει ο συγγραφέας με θαυμαστή οικονομία λόγου για την ιστορική διαδρομή μεγάλης μερίδας βορειοηπειρωτών μεταναστών στην Ελλάδα, που αναζήτησαν ένα καλύτερο αύριο μακριά από το καθεστώς του Ενβέρ Χότζα που άλλωστε είχε πλέον πεθάνει. Η αναγωγή από το μερικό στο γενικό νομίζω γίνεται εύκολα και αβίαστα. Η Βιβή Γεωργαντοπούλου τα γράφει εξαιρετικά εδώ.

4.Η αφήγηση του τέταρτου μέρους (με τίτλο 3.electric blue) αποτελεί, με απλά λόγια, υψηλού επιπέδου λογοτεχνία. Θα τολμούσα να μιλήσω για υπόγεια συνάφεια με τον σημαντικό συγγραφέα Λάσλο Κρασναχορκάι όσον αφορά την συγγραφική δεινότητα. Αυτό συνιστά προσωπικό μου συνειρμό.

5.Η ανάγνωση αυτού του βιβλίου προσφέρει αλλαγή της οπτικής γωνίας για όποιον Έλληνα αναγνώστη έχει συνηθίσει να βλέπει τους Βορειοηπειρώτες ως εργατικό προσωπικό προορισμένο να επιφορτιστεί βαριές χειρωνακτικές δουλειές πολλές φορές αγνοώντας την προσωπική τους ιστορία, αλλά και την άλλη ιστορία, αυτή που λέγεται μεγάλη. Από αυτή την άποψη, το “Χάθηκε βελόνι” δεν μένει ένας τίτλος που παραπέμπει στην απώλεια, όπως πράγματι συμβαίνει μέσα στα επιμέρους αφηγηματικά μέρη με διαφορετικό τρόπο, αλλά αντίθετα γίνεται το μυθιστόρημα που διασώζει την ιστορία, τη μικρή έχοντας στραμμένο το βλέμμα και προς τη μεγάλη, αλλά και την αξιοπρέπεια της συγκεκριμένης μερίδας μεταναστών, των βορειοηπειρωτών. Τελικά, όμως, είναι νομίζω ξεκάθαρο, όταν ο Αμερικανός Τζο καλεί τον Σάντο να ζήσει στην Αμερική, ότι η ιστορία αυτή μπορεί να θεωρηθεί αντιπροσωπευτική όλων των ανθρώπων που μεταναστεύουν σε όλες τις ιστορικές περιόδους αναζητώντας την καλύτερη ζωή που δικαιούνται.

Κλείνοντας, θα ήθελα να πω ότι συχνά λέμε μεταφορικά ότι ένα βιβλίο μας τραβάει ή δεν μας τράβηξε… Στην περίπτωση του “Χάθηκε βελόνι” θα έλεγα ότι πρόκειται για ένα βιβλίο που σε αρπάζει από το γιακά και δεν σε αφήνει να το αφήσεις. Εννοείται ότι το συστήνω ανεπιφύλακτα. Το θεωρώ χρήσιμο και αναγκαίο βιβλίο. Το θεωρώ σπουδαίο βιβλίο.

Advertisement
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.