Richard Dawkins, Η περί θεού αυταπάτη

Είναι η θρησκευτική πίστη μία συνάρτηση της κατανόησης του τρόπου με τον οποίο προχωράει η επιστημονική γνώση; Δεν είχα προβληματιστεί ποτέ πάνω σε αυτό το θέμα…

Είχα αγοράσει πριν καιρό το βιβλίο “Η περί Θεού αυταπάτη” λόγω του ομολογουμένως προκλητικού τίτλου, γνωρίζοντας ότι ο Dawkins ήταν ήδη διάσημος -τουλάχιστον στους βιολόγους- ως ο συγγραφέας του “Εγωιστικού γονιδίου”. Το βιβλίο το είχα αφήσει στην βιβλιοθήκη όπως τόσα άλλα και φέτος το καλοκαίρι αποφάσισα να τολμήσω την ανάγνωση, επειδή ο τίτλος του μου ξανακέντρισε το ενδιαφέρον. Ομολογώ πάντως ότι φοβόμουν πως θα το βαρεθώ και θα το αφήσω, αλλά…

Το λάτρεψα! Κυριολεκτικά δεν ήθελα να σταματήσω να το διαβάζω. Μολονότι ποτέ δεν ήμουν ιδιαίτερα θρησκευόμενη,πάντως πίστευα στην ιδέα ότι κάποια υπέρτατη δύναμη έφτιαξε τον κόσμο ή κάτι τέτοιο τελοσπάντων…

Ε, λοιπόν, τα επιχειρήματα και ο τρόπος γραφής του βιβλίου είναι κυριολεκτικά καταιγιστικά. Ο Dawkins έχει καλύψει ένα απίστευτο φάσμα επιχειρηματολογίας που να δικαιολογεί τον προκλητικό του τίτλο και έμεινα άφωνη από τον πλούτο των νέων ιδεών που μου παρείχε η ανάγνωση του βιβλίου.

Παραδέχομαι ότι σε ορισμένα σημεία χρειάστηκε να διαβάσω περισσότερες από μία φορές κάποιες προτάσεις, αλλά με τη δεύτερη ανάγνωσή τους είχα ήδη μπει στη συλλογιστική του συγγραφέα και σχεδόν ενθουσιάστηκα από το πόσα πράγματα ξεδιάλυναν μέσα μου σχετικά με το θέμα  ‘θρησκευτική πίστη’. Χαρακτηριστικό παράδειγμα μίας νέας -για μένα- σκέψης που αξίζει να αναφερθεί είναι ότι δεν μπορεί να αποδειχθεί η ανυπαρξία κανενός πράγματος. Ο Bertrand Russell έκανε λόγο για την αδυναμία να αποδειχθεί η ανυπαρξία μίας τσαγιέρας σε τροχιά γύρω από έναν πλανήτη, εάν κάποιος ισχυριστεί ότι το μέγεθός της είναι τόσο πολύ μικρό, ώστε να μην μπορεί να ανιχνευθεί με ένα τηλεσκόπιο οποιασδήποτε ακριβείας. Για σκεφτείτε το λίγο… Κάποιος ισχυρίζεται ότι υπάρχει αυτή η τσαγιέρα, αλλά δεν μπορούμε να το επαληθεύσουμε… Είναι πολύ βολικό για εκείνον να μεταθέτει το βάρος της απόδειξης από τον εαυτό του σε εκείνον που ισχυρίζεται την ανυπαρξία της τσαγιέρας, δεν είναι;

Επανέρχομαι στο ερώτημα: Είναι η θρησκευτική πίστη μία συνάρτηση της κατανόησης του τρόπου με τον οποίο προχωράει η επιστημονική γνώση; Ουσιαστικά διατυπώνω το ερώτημα σκόπιμα με τέτοιο τρόπο, ώστε να υπαινιχθώ ότι όσο περισσότερο κατανοεί κανείς ότι η επιστήμη προοδεύει θέτοντας ερωτήματα και όχι βασιζόμενη σε δογματικές βεβαιότητες τόσο περισσότερο αρχίζει να αμφιβάλλει και για την αλήθεια των θρησκευτικών δογμάτων. Πρόκειται για δική μου ιδέα; Όχι… Εκτός από την πραγματικά απολαυστική επιχειρηματολογία του Dawkins, υπάρχουν και άλλοι ¨αθεόφοβοι¨ σπουδαίοι επιστήμονες. Για παράδειγμα, ο Feynman στη “Χαρά της Ανακάλυψης” κάνει λόγο για τη σύγκρουση της επιστήμης και της θρησκείας. O Carl Sagan αναρωτιέται, αν δεχτούμε ότι ο θεός δεν δημιουργήθηκε,αλλά υπήρχε από πάντα, γιατί να μην δεχτούμε ότι και το σύμπαν υπήρχε από πάντα χωρίς την παρέμβαση του θεού; O Hawkins, επίσης, δε θεωρεί απαραίτητη την επίκληση ενός θεού για τη δημιουργία του σύμπαντος. Κάπως έτσι άρχισα να καταλήγω στο ρητορικό ερώτημα στην αρχή της ανάρτησης…

Συνοψίζοντας, το βιβλίο αυτό αποτέλεσε το έναυσμα για ενδιαφέρουσα γνώση (και λίγα λέω..) Το συνιστώ ανεπιφυλακτότατα.

Update: σχετικά με τη σχέση ευφυϊας και πίστης.

Advertisements
Video | This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.