Фёдор Михайлович Достоевский, Αναμνήσεις από το σπίτι των πεθαμένων

Άραγε ο Κάφκα την έμπνευση για την “Μεταμόρφωση” να την άντλησε από τις δύο παρακάτω προτάσεις του βιβλίου;
Μα κανένας τους δε μου προξενούσε τόση αντιπάθεια όση ο Γάζιν. Φανταζόμουν μερικές φορές πως έβλεπα μια τεράστια, γιγάντια αράχνη, στο μέγεθος ανθρώπου.
Το σίγουρο είναι ότι ο Κάφκα είχε μελετήσει το έργο του Ντοστογιέφσκι. Και πώς θα μπορούσε να μην το κάνει, όταν υπάρχει άφθονο υλικό για τον ανθρώπινο ψυχισμό εν γένει σε μια αφήγηση που περιγράφει την περιορισμένη ζωή στο κάτεργο του Ομσκ της Σιβηρίας;

Πόσο σίγουρο είναι ότι οι χειρότεροι άνθρωποι βρίσκονται μόνο στις φυλακές; Ο Ντοστογιέφσκι, που πέρασε 4 χρόνια στο κάτεργο, γράφει καθαρά:
Παντού υπάρχουν κακοί άνθρωποι, μα μέσα στους κακούς είναι και καλοί, σκεφτόμουν για να καθησυχάσω τον εαυτό μου. Ποιός ξέρει; Αυτοί οι άνθρωποι ίσως να μην είναι και τόσο πολύ χειρότεροι απ’τους άλλους, που μείνανε κει πέρα, έξω απ’το κάτεργο. Τα σκεφτόμουν αυτά και μονάχος μου κουνούσα το κεφάλι σ’αυτή τη σκέψη κι όμως -Θεέ μου!- αν ήξερα τότε πόσο κι αυτή η άποψη ήταν σωστή!
Τίποτα δεν λείπει από την αφήγηση: οι σχέσεις των ανθρώπων, οι εξομολογήσεις, η διατροφή, η αντιμετώπιση των ασθενειών, η απομόνωση, η σωματική τιμωρία, η ακατανίκητη επιθυμία για ελευθερία κ.ά. Όμως εκείνο το κομμάτι που θέλω να σταθώ, επειδή με συγκίνησε όσο τίποτα, ήταν η αναφορά στις θεατρικές παραστάσεις των φυλακισμένων.

Προς το τέλος του έργου η γενική εύθυμη διάθεση έφτασε στο κατακόρυφο. Δεν υπερβάλλω τίποτα. Φανταστείτε το κάτεργο, τις αλυσίδες, τη σκλαβιά, τα μελαγχολικά χρόνια που έχουν να ζήσουν, τις μέρες που θα ‘ρθουν και θα ‘ναι όλες όμοιες σαν τις σταγόνες μιας συννεφιασμένης φθινοπωριάτικης μέρας και ξαφνικά επιτρέψανε σ’όλους αυτούς τους καταπιεσμένους και τους φυλακισμένους να ευθυμήσουν για καμιά ωρίτσα, να το ρίξουν έξω, να ξεχάσουν το βαρύ εφιάλτη, να φτιάξουν ολόκληρο θέατρο και τι θέατρο μάλιστα -έτσι που να μπορούν να καυχιούνται και ν’απορεί ολόκληρη η πολιτεία: Μάθε, το λοιπόν, τι αξίζουν οι δικοί μας, τι σου είμαστ’εμείς οι κατάδικοι!

Μόλις άφησαν αυτούς τους φτωχούς ανθρώπους να ζήσουν όπως το ‘θελαν αυτοί, να διασκεδάσουν ανθρωπινά, να περάσουν έστω και μια ώρα κάπως διαφορετικά απ’ό,τι ζουν στο κάτεργο, όλοι τους άλλαξαν ψυχικά, έστω κι αν αυτή η αλλαγή βάσταξε μερικά λεπτά μονάχα…

Τέλος, το απόσταγμα της σοφίας του Ντοστογιέφσκι:
“Ναι, ο άνθρωπος όλα τ’αντέχει! Ο άνθρωπος είναι το ον που συνηθίζει στο καθετί. Αυτός είναι νομίζω ο καλύτερος ορισμός του.”

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.