Εμμανουήλ Ροΐδης, Η πάπισσα Ιωάννα

Ο Ροΐδης υπήρξε ένας από τους εισηγητές συγγραφέων όπως οι:΄Εντγκαρ ΄Αλαν Πόε, Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, Μπωντλαίρ στην Ελλάδα (πηγή).
“Η Πάπισσα Ιωάννα” είναι ένα μυθιστόρημα διανθισμένο με τόσο ανελέητο και ευφυές χιούμορ που δικαίως χαρακτηρίζεται ως αριστούργημα. Συγκεκριμένα, ο Roderick Beaton κάνει λόγο για ένα από τα λίγα κωμικά αριστουργήματα της νέας ελληνικής λογοτεχνίας (πηγή).
Πρόκειται για την ιστορία μιας γυναίκας που μεταμφιέστηκε σε άντρα μοναχό προκειμένου να παραμείνει κοντά στον εραστή της, επίσης μοναχό. Στη συνέχεια, αφού χωρίζουν (Η σχέσις των δύο νεανίσκων είχε καταντήσει βαθμηδόν να ομοιάζη τας περικυκλούσας τον βασιλικόν κήπον μας ινδοσυκάς εκείνας, ων ο καρπός διαρκεί μίαν ημέραν και αι άκανθαι όλον τον χρόνον), ταξιδεύει στη Ρώμη και καταφέρνει να ανέλθει στον Παπικό Θρόνο ως Πάππας Ιωάννης. Δυστυχώς, όμως,… (Το έργο βρίσκεται εδώ).

Αληθινή ή όχι η ιστορία; Προϊόν λογοκλοπής ή όχι; Ό,τι κι αν συμβαίνει, γεγονός είναι ότι ο Ροΐδης γράφει ένα βιβλίο που διακρίνεται κυρίως για την αμείλικτη και θαρραλέα κριτική απέναντι στις θρησκευτικές πρακτικές και τα έθιμα της καθολικής εκκλησίας, κατά κύριο λόγο. Παράλληλα, δεν είναι δύσκολο να συμπεράνει κανείς ότι και η ορθόδοξη εκκλησία δεν μένει στο απυρόβλητο. Καθόλου παράδοξο, λοιπόν, να οδηγήσει στον αφορισμό του από την Εκκλησία. Προσωπικά, δε γνωρίζω αν υπάρχει -τουλάχιστον στα ελληνικά δεδομένα- κωμικό έργο αντίστοιχης παροιμιώδους δηκτικότητας και παρρησίας.

Αγαπημένο μου απόσπασμα από το δεύτερο μέρος:
“Τα μοναστικά τάγματα τοσούτον επολλαπλασιάσθησαν και τόσον ποικίλα κατήντησαν τα ονόματα και τα σχήματα των καλογήρων, των Θεατίνων, Ρεκολλέτων, Καρμηλιτών, Ιωαννιτών, Φραγκισκάνων, Καπουκίνων, Καμαλδούλων, ανυποδήτων, σανδαλοφόρων, γενειητών, κεκαρμένων, λευχειμόνων, μαυροφόρων και άλλων, ώστε ο περιώνυμος ζωολόγος Βόρνος επειράθη προς αποφυγήν συγχύσεως να κατατάξη αυτούς εκ των κυριωτέρων γνωρισμάτων κατά γένη και είδη κατά το σύστημα του Λινναίου, ως προς τα ζώα και τα φυτά.
Ανοίγοντες λοιπόν την Λινναϊκήν ταύτην Μοναχολογίαν εις την λέξιν Βενεδικτίνος ευρίσκομεν τον εξής επιστημονικόν ορισμόν του είδους τούτου των ρασοφόρων «… πρόσωπον αγένειον, κρανίον εγκεκαρμένον, πόδες σανδαλοφόροι· φέρει ένδυμα μακρόν, μέλαν, ποδήρες, μανδύαν καταπίπτοντα μέχρι πτερνών …κρώζει τρις ή τετράκις της ημέρας και μεσούσης της νυκτός διά φωνής βραγχώδους, βραδείας… παμφαγεί· νηστεύει σπανίως».”

Αγαπημένο μου απόσπασμα από το τρίτο μέρος:
“Ο χριστιανισμός κατέπνιξε την ειδωλολατρείαν και εν τούτοις το άκακον τούτο θύμα κατέστησε τον φονέα του γενικόν κληρονόμον, κληροδοτήσαν αυτώ τους ναούς, τας τελετάς, τα θυσίας, τους μάντεις, τους ιερείς και τους ονειροκρίτας.
Ταύτα πάντα παραλαβόντες οι χριστιανοί μετεσχημάτισαν οπωσούν προς χρήσιν των, ως οι λογοκλόποι τας ξένας ιδέας, ονομάσαντες εκκλησίας τους ναούς, τους βωμούς θυσιαστήρια, τας πομπάς λιτανείας και τους θεούς Αγίους. Άγ. Νικόλαον τον Ποσειδώνα, τον Πάνα Άγ. Δημήτριον και Απόλλωνα τον Άγ. Ηλίαν· αλλ’ εις τούτους προσήρτησαν οι ιερείς, ίνα τους καταστήσωσι σεβαστοτέρους, και μακριάν γενειάδα, ως αι προαγωγοί της Ρώμης ξανθήν φενάκην εις τας υποτρόφους των, ίνα ελκύωσι πλείονας πελάτας.”

Και τέλος, επίσης από το τρίτο μέρος, ένα σημείο που παρουσιάζει ενδιαφέρον:

This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.