Umberto Eco, Το όνομα του ρόδου

Το όνομα του τίτλου του βιβλίου έχει από μόνο του πολύ ενδιαφέρον, ακόμη και ανεξάρτητα από το βιβλίο. Μου έρχεται στο μυαλό η πρόταση “Rose is a rose is a rose is a rose.” της Gertrude Stein από το ποίημά της Sacred Emily. Τι είναι, λοιπόν, η λέξη “ρόδο”; Μια λέξη που ορίζεται από τον ίδιο της τον εαυτό όπως όλες οι λέξεις; Μήπως σημαίνον και σημαινόμενο παραμένουν πάντοτε δύο διαφορετικά, δύο διακεκριμένα μεταξύ τους αντικείμενα ή καταστάσεις ή ιδιότητες; Μήπως ο Έκο ως σημειωτιστής υπαινίσσεται και αυτό μεταξύ άλλων; Πάντως ο ίδιος ο συγγραφέας ρητά αναφέρει: “Η ιδέα να ονομάσω το βιβλίο μου Το Όνομα του Ρόδου μου ήρθε πραγματικά τυχαία, και μου άρεσε γιατί το ρόδο είναι μια συμβολική μορφή τόσο πλούσια σε σημασίες που με δυσκολία πια τούχει απομεί­νει μια συγκεκριμένη σημασία: το μυστικό ρόδο του Δάντη, πάνε τα όμορφα ρόδα, ο Πόλεμος των Ρό­δων, τα ρόδα του Μαγιού, πολλοί θέλουν να παντρευτούν τη Ρόζα, ρόδο μ’ ένα οποιοδήποτε άλλο όνομα, ένα ρόδο είναι ρόδο είναι ρόδο είναι ρόδο, οι Ροδόσταυροι, κ.ά. Ο τίτλος ορθώς αποπροσανατόλι­σε τον αναγνώστη, που έτσι στάθη­κε ανίκανος να επιλέξει μόνο μια ερμηνεία, ακόμη κι αν μπορούσε να συλλάβει όλες τις δυνατές νομιναλιστικές αναγνώσεις της τελευταίας στροφής, θάφτανε σ’ αυτές μόνο στο τέλος του βιβλίου, έχον­τας προηγουμένως κάνει ο Θεός μόνο ξέρει πόσες και ποιές επιλο­γές. Ο τίτλος πρέπει να μπερδεύει τις ιδέες του αναγνώστη, όχι να τις τακτοποιεί.” (πηγή)

Το ίδιο το μυθιστόρημα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί -μεταξύ άλλων- και αστυνομικό και μάλιστα, με εξαιρετικά πρωτότυπη πλοκή. Όμως, υπάρχει αντίλογος σε αυτό, τον οποίο αν διαβάσετε, θα μάθετε το μυστικό της αστυνομικής πλοκής, κάτι το οποίο δε συνιστώ. Επίσης, καλό είναι να μην ψάξει κανείς και να διαβάσει εκτεταμένες αναλύσεις της υπόθεσης -όπως κακώς έκανα- χάνοντας έτσι ένα σημαντικό κομμάτι αναγνωστικής απόλαυσης. (Πάντως αν πραγματικά σας ενδιαφέρει ο αντίλογος σχετικά με την πρωτοτυπία της πλοκής, βρίσκεται σε σχόλιο σε αυτή την εξαιρετική ανάρτηση). Ακόμη κι αν η ιδέα του Eco δεν ήταν πρωταρχικά δική του, σε τίποτα δεν μειώνει αυτό την αξία του μυθιστορήματός του. Αφού το σημαντικό στην τέχνη δεν είναι να μην “κλέψεις”, αλλά να φτιάξεις κάτι καινούριο, πράγμα το οποίο ο συγγραφέας καταφέρνει.
Όμως, “το όνομα του ρόδου” δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί απλά και μόνο αστυνομικό. Είναι ένα βιβλίο -ωδή στην ανάδυση του ορθολογισμού (και κατ’ επέκταση της ελεύθερης σκέψης) απέναντι στη μεσαιωνική υποταγή στη θρησκεία. Επειδή διαπνέεται από το παραπάνω πνεύμα, αυτό ακριβώς συμβάλλει, κατά τη γνώμη μου, στο να χαρακτηριστεί ένα από τα σημαντικότερα βιβλία. Για να κάνω, όμως, το δικηγόρο του διαβόλου (ο οποίος διάβολος έχει κι αυτός συμβάλλει στην επιτυχία της υπόθεσης του βιβλίου), υπάρχουν και περιγραφές που κουράζουν, αλλά αυτό είναι προσωπική άποψη λόγω θερινής ανάγνωσης και αναμφίβολα κάθε αναγνώστης διαβάζει και ερμηνεύει με το δικό του τρόπο.

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.